Trenbolonu heksahydrobenzylowęglan to jedyna forma trenbolonu, która kiedyś była zarejestrowana jako lek dla ludzi (Parabolan, Francja). Dziś dostępna jest wyłącznie na rynku nielegalnym. Nerki rzadko wymienia się jako główny cel działania sterydów anabolicznych, ale badania kliniczne ostatnich lat pokazują, że ten niedoceniany problem jest realny. Redakcja wyjaśnia, jakie mechanizmy uszkodzenia nerek opisano i jak prawidłowo oceniać ich funkcję u osoby z dużą masą mięśniową.
O preparacie: od Parabolanu do czarnego rynku
Trenbolonu heksahydrobenzylowęglan to ester trenbolonu z dużą grupą cykliczną, która zapewnia powolne uwalnianie z depotu do wstrzykiwań. We Francji preparat pod nazwą Parabolan stosowano w medycynie, ale pod koniec lat 90. produkcję wstrzymano i obecnie nie jest zarejestrowany w żadnym kraju UE.
Substancją czynną po hydrolizie estru jest ten sam 17β-trenbolon, co w przypadku octanu czy enantatu. Różnica między estrami polega jedynie na szybkości uwalniania, więc ryzyko dla nerek jest określane przede wszystkim przez właściwości trenbolonu i ogólne efekty androgenów.
Swoistych badań nad wpływem właśnie heksahydrobenzylowęglanu na nerki nie ma. Większość danych uzyskano w obserwacjach użytkowników SAA, którzy zwykle łączą kilka substancji, a także stosują diety wysokobiałkowe i suplementy.
Dlatego wszelkie wnioski dotyczące «nefrotoksyczności trenbolonu» należy ostrożnie formułować jako wnioski dotyczące klasy sterydów anabolicznych i stylu życia, z którym zwykle się łączą. Jednak mechanizmy opisane dla klasy w pełni dotyczą i trenbolonu.
Jak sterydy anaboliczne mogą uszkadzać nerki
Przegląd Parente Filho i współautorów (2020) podsumowuje możliwe drogi uszkodzenia nerek u użytkowników SAA i suplementów. Autorzy podkreślają, że drogi te często działają jednocześnie i wzajemnie się wzmacniają.
- Obciążenie hemodynamiczne.Wzrost masy ciała i masy mięśniowej zwiększa obciążenie kłębuszków — zjawisko hiperfiltracji.
- Nadciśnienie tętnicze.SAA wiążą się z podwyższeniem ciśnienia, które jest jedną z głównych przyczyn przewlekłej choroby nerek.
- Bezpośrednie działanie na komórki nerek.W eksperymentach androgeny wpływają na podocyty i komórki kanalików, stymulując włóknienie.
- Ostre uszkodzenie nerek.Opisano przypadki na tle połączenia SAA, suplementów, odwodnienia i rabdomiolizy.
- Czynniki towarzyszące.Nadmierne dawki witamin z grupy D, leki przeciwbólowe z grupy NLPZ, środki moczopędne.
Almukhtar i współautorzy (2015) opisali serię przypadków ostrego uszkodzenia nerek u kulturystów stosujących sterydy anaboliczne i suplementy. Część pacjentów miała hiperkalcemię związaną z nadmiernym spożyciem witaminy D, co podkreśla rolę substancji towarzyszących.
Osobno warto wspomnieć o cholestatycznym uszkodzeniu wątroby od doustnych sterydów 17α-alkilowanych, które może towarzyszyć tzw. nefropatii z wałeczkami żółciowymi. Trenbolon nie należy do tej grupy, ale w połączeniach z doustnymi sterydami takie ryzyko rośnie.
Ogniskowe segmentalne stwardnienie kłębuszków nerkowych
Najbardziej znanym badaniem na ten temat jest praca Herlitz i współautorów (2010). Przeanalizowali oni biopsje nerek kulturystów, którzy długo stosowali sterydy anaboliczne i mieli wyraźny białkomocz oraz obniżenie funkcji nerek. U większości pacjentów wykryto ogniskowe segmentalne stwardnienie kłębuszków nerkowych (FSGS).
FSGS to bliznowacenie części kłębuszków nerkowych, które prowadzi do utraty białka z moczem i postępującego obniżenia funkcji nerek. Autorzy przypuścili, że do jego rozwoju prowadzą jednocześnie hiperfiltracja z powodu dużej masy ciała oraz bezpośrednie działanie sterydów na komórki kłębuszków.
Ważne, że u części pacjentów po odstawieniu sterydów i zmniejszeniu masy ciała stan się ustabilizował lub poprawił. Jednocześnie u niektórych rozwinęła się schyłkowa niewydolność nerek wymagająca dializy. To pokazuje, że wykrycie problemu w porę ma decydujące znaczenie.
| Stan | Co się dzieje | Jak wykryć |
|---|---|---|
| Hiperfiltracja | Zwiększone obciążenie kłębuszków | Często bezobjawowe; mikroalbuminuria |
| FSGS | Bliznowacenie kłębuszków, utrata białka | Białkomocz, biopsja nerki |
| Ostre uszkodzenie nerek | Szybkie obniżenie funkcji | Gwałtowny wzrost kreatyniny, zmniejszenie ilości moczu |
| Uszkodzenie nadciśnieniowe | Stopniowe obniżenie funkcji | Kontrola ciśnienia, albumina w moczu |
FSGS we wczesnych stadiach zwykle nie daje objawów. Człowiek może czuć się całkiem zdrowo, dopóki utrata białka nie stanie się znaczna lub nie pojawią się obrzęki. Właśnie dlatego badanie moczu na białko to proste i ważne narzędzie kontroli.
Kreatynina, cystatyna C i pułapki diagnostyki
Standardowym wskaźnikiem funkcji nerek jest kreatynina we krwi, na podstawie której oblicza się współczynnik przesączania kłębuszkowego (GFR). Jednak kreatynina powstaje w mięśniach, więc u osób z dużą masą mięśniową jest naturalnie wyższa. Może to tworzyć fałszywe wrażenie obniżenia funkcji nerek.
Dodatkowo kreatynina rośnie po intensywnych treningach i spożyciu suplementów z kreatyną. Zatem u sportowca z dużą masą mięśniową podwyższona kreatynina nie zawsze oznacza chorobę, ale też nie może być automatycznie przypisana «mięśniom».
Przydatnym uzupełnieniem jest cystatyna C — białko, którego poziom mniej zależy od masy mięśniowej. Wytyczna kliniczna KDIGO (2012) dotycząca przewlekłej choroby nerek przewiduje wykorzystanie cystatyny C do doprecyzowania GFR w sytuacjach, gdy kreatynina może być niedokładna.
Nie mniej ważny jest stosunek albuminy do kreatyniny w moczu. Pojawienie się białka w moczu to wczesny sygnał uszkodzenia kłębuszków, który pojawia się na długo przed obniżeniem GFR. To właśnie to badanie pomogłoby w porę wykryć problemy w wielu opisanych przypadkach klinicznych.
Oznaki problemów i kontrola profilaktyczna
Uszkodzenie nerek przez długi czas może być bezobjawowe, dlatego nie można polegać wyłącznie na samopoczuciu. Jednak są oznaki, które powinny zaniepokoić i stać się powodem do natychmiastowego zgłoszenia się do lekarza.
Należą do nich niezanikająca piana w moczu (możliwa oznaka białka), obrzęki na twarzy czy nogach, zmniejszenie ilości moczu, ciemny kolor moczu po treningach (możliwa rabdomioliza), utrzymujące się podwyższenie ciśnienia. Użytkownicy trenbolonu często opisują zmianę koloru moczu; każdą taką zmianę warto sprawdzić badaniem, a nie tłumaczyć «cechą preparatu».
Podstawowa kontrola nerek obejmuje pomiar ciśnienia, ogólne badanie moczu, stosunek albumina/kreatynina w moczu, kreatyninę i, w miarę możliwości, cystatynę C we krwi. Częstość badań określa lekarz z uwzględnieniem czynników ryzyka.
Działania samodzielne mają ograniczone znaczenie, ale niektóre z nich są przydatne: wystarczające spożycie wody, rezygnacja z długotrwałego przyjmowania NLPZ bez zalecenia, unikanie nadmiernych dawek witaminy D, kontrola ciśnienia i masy ciała. Żaden środek «ochronny» nie kompensuje ryzyka związanego z SAA.
Wnioski redakcji
Trenbolonu heksahydrobenzylowęglan był kiedyś lekiem, ale dziś dostępny jest wyłącznie na rynku nielegalnym. Swoistych badań nad jego wpływem na nerki nie ma, jednak dane o klasie SAA dotyczą i jego.
Najlepiej udokumentowany typ uszkodzenia nerek u użytkowników SAA to ogniskowe segmentalne stwardnienie kłębuszków nerkowych, związane z hiperfiltracją i bezpośrednim działaniem sterydów. Opisano także ostre uszkodzenie nerek na tle połączenia sterydów i suplementów.
Do oceny funkcji nerek u osób z dużą masą mięśniową warto uzupełniać kreatyninę cystatyną C i obowiązkowo sprawdzać białko w moczu.
Polecamy również przeczytać «Trenbolonu heksahydrobenzylowęglan a psychika: nastrój, agresja, sen», «Metabolity Trenbolonu enantatu: jak organizm rozkłada preparat» oraz «Trenbolonu enantat: interakcja z alkoholem i lekami».
Bibliografia
- Herlitz LC, Markowitz GS, Farris AB, et al. Development of focal segmental glomerulosclerosis after anabolic steroid abuse. J Am Soc Nephrol. 2010;21(1):163–172.
- Parente Filho SLA, Gomes PEAC, Forte GA, et al. Kidney disease associated with androgenic-anabolic steroids and vitamin supplements abuse: be aware! Nefrologia. 2020.
- Almukhtar SE, Abbas AA, Muhealdeen DN, Hughson MD. Acute kidney injury associated with androgenic steroids and nutritional supplements in bodybuilders. Clin Kidney J. 2015;8(4):415–419.
- Kidney Disease: Improving Global Outcomes (KDIGO) CKD Work Group. KDIGO 2012 clinical practice guideline for the evaluation and management of chronic kidney disease. Kidney Int Suppl. 2013;3(1):1–150.
- Pope HG Jr, Wood RI, Rogol A, et al. Adverse health consequences of performance-enhancing drugs: an Endocrine Society scientific statement. Endocr Rev. 2014;35(3):341–375.
- Nieschlag E, Vorona E. Doping with anabolic androgenic steroids (AAS): adverse effects on non-reproductive organs and functions. Rev Endocr Metab Disord. 2015;16(3):199–211.
Andriy Melnyk
Trener sportów siłowych, autor programów dla początkujących i średniozaawansowanych. Pisze o planowaniu treningów.
